Dört Ayaklı Sendromu (Üner Tan Sendromu) Nedir?

Yazar Melisa Kuraloğlu

İnsanları elleri ve ayakları yerde; bir nevi dört ayakları üzerinde yürümelerine sebep olan dört ayaklı sendromu yahut öbür ismiyle Üner Tan sendromu, birinci defa ülkemizde gözlemlenerek tıp literatürüne geçen bir rahatsızlık.

Evrimsel biyolog olan Üner Tan’ın dört ayaklı sendrom olarak da bilinen hastalık üzerinde yaptığı araştırmalar sayesinde dünya çapında tıpta bu hastalığa ‘Üner Tan Sendromu’ denmekte. Bu değerli evrimsel biyoloğumuz, 85 yaşında geçtiğimiz günlerde hayata gözlerini yumdu. Biz de onun anısına ismi verilen dört ayaklı sendromu nedir basitçe anlatalım istedik.

Dört ayaklı sendromu / Üner Tan sendromu nedir?

Üner Tan sendromu, insanların istikrar ve uyum kaybı yaşadıkları ve beraberinde bilişsel bozuklukların da gözlemlendiği bir hastalık cinsidir. Üner Tan sendromu bulunan herkes dört ayak üzerinde yürümez lakin istikrarlarını sık sık kaybederler. Üner Tan sendromuna sahip insanların nasıl yürüdüklerini üstteki görüntüde da görebilirsiniz.

Üner Tan sendromuna ne sebep olur?

Üner Tan sendromuna sebep olan şey ise genetik. Varsayım edebileceğiniz üzere akraba evliliği de bu hastalığın görülmesine büyük tesir ediyor. Aile içi evlilik ve üreme sonucunda otozomal resesif bir bozukluk ortaya çıkıyor. Kişinin kelam konusu rahatsızlığa sahip olması için her iki ebeveynden de birebir genin olumsuz istikamette değişmiş (mutasyonlu) iki kopyasını alması manasına gelen bu bozukluklar pek çok hastalığa sebep oluyor.

Bunlardan biri olan bu sendromun alışılagelmiş temel özelliği ise dört ayaklılıktır. Beşerler iki ayak üzerinde durabilir lakin hareket etmek istediklerinde ellerinin üstüne çökerler ve birebir dört ayağa sahiplermiş üzere hareket ederler.

Üner Tan sendromu nasıl keşfedildi?

Dört Ayaklı Sendromu (Üner Tan Sendromu) Nedir? - dort ayakli sendromu uner tan sendromu nedir 0

Dört ayaklı sendromuna sahip birinci aile olan Ulaş ailesi, Hatay’ın İskenderun bölgesinde yakınlarındaki küçük bir köyde bulundu. Daha sonra Adana’da, Gaziantep’te ve Çanakkale yakınlarındaki iki küçük köyde de bu sendroma sahip aileler ortaya çıktı.

Üner Tan sendromundan etkilenen tüm bireylerde dik yürüme sırasında dinamik istikrar bozukluğu bulunuyordu ve dört ayak üzerinde yürümeyi alışkanlık edindikleri ortaya çıkmıştı. MRI taramaları, ailelerin üçünde hafif kolaylaştırılmış serebral giruslu inferior serebellovermian hipoplazisi gösterdi, lakin dördüncü ailede olağan görünüyordu.

Üner Tan sendromu, ‘geriye dönük evrim’ mi?

Dört Ayaklı Sendromu (Üner Tan Sendromu) Nedir? - dort ayakli sendromu uner tan sendromu nedir 1 Hm4nAK6V

Üner Tan, bu durumu keşfettiğinde buna ‘geriye dönük evrim’ ismini vermişti ve bu sendroma sahip insanların yürüyüşünü primatlara çok benzetti. Fakat geriye dönük evrim terimi, Üner Tan sendromu için geçerli değil.

Bunun sebebi ise geriye dönük evrimin bir soy sınırının kendi evrimsel süreci içerisinde cetlerinin özelliklerini ‘kademeli’ olarak geri kazanması demektir. Yani şayet geriye yanlışsız evrimleşebiliyor olsaydık birinci sırada primat olarak yürümek yer almazdı.

Üner Tan sendromunda gerçekleşen olay evrimden fazla ‘atavizm’ olarak kıymetlendirilir. ‘Atavizm ne pekala?’ diyorsanız onu da çabucak cevaplayalım. Atavizm, mutasyon sonucunda rastgele bir ceddin özelliğini 1 kuşak boyunca ortaya çıkarabilen bir değişim tipidir. Bu değişim kalıcı olursa geri evrim başlıyor olur. Atavizm ile geri evrim bağlıdır fakat birebir şey değildir.

Related Posts

Leave a Comment