Endemik Bitki Nedir? Türkiye’deki Endemik Bitki Türleri

Yazar Melisa Kuraloğlu

Endemik bitkiler, kendi cinslerinin en nadide örnekleri diyebiliriz. Yalnızca dünyanın bir yerinde yetişmesi bir kenara eşi gibisi bulunmadığı için epeyce değerlilier ve birebir vakitte hoşlar. Bu üzere bitkilerin korunması ve çeşitlerinin tükenmemesine dikkat etmek gerek.

Ne kadar günümüz şartlarında eskiye kıyasla yeşili daha az görüyor olsak bile hala birçok ormanlık vb. arazi kendi hoşluğunu muhafazaya devam ediyor. Doğal ki birçok yerde de endemik bitkiler üremeye devam ediyor. Pekala nedir bu endemik bitki ve neden ismi endemik bitki?

Endemik bitki nedir?

Endemik ismi Yunanca’daki “endemos” (indigenos) sözünden gelmektedir. Endemik bitki dünyanın sadece tek bir yerinde yetişen özel bitkilere verilen genel bir isimdir ve Türkiye yaklaşık 3000 kadar endemik bitkiye mesken sahipliği yapıyor. Öteki bir deyişle Türkiye’deki bitkilerin %30’u endemik bitki cinsinde.

Türkiye’nin bu kadar fazla endemik bitkiye konut sahipliği yapmasının sebebi ise en başta ve en büyük olarak sahip olduğu coğrafik pozisyonun getirileri diyebiliriz. Dört mevsime birden elverişli olması, yağış istikametinden güçlü oluşu, dağlık ve engebeli yerlerin bolluğu sayesinde endemik bitkilerin oluşumu için uygun bir ekosistem oluşabiliyor. Bu endomik bitkilerden birkaçı ise şu halde:

Türkiyede yetişen 10 endemik bitki:

  • Kasnak Meşesi
  • Sığla Ağacı
  • İspir Meşesi
  • Datça Hurması
  • Kazdağı Göknarı
  • Anadolu Glayölü
  • Zıt Lale
  • Antalya Çiğdemi
  • Zambakgiller
  • Kral Eğreltisi

Kasnak Meşesi

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 0 KOHez6hs

En sık görüldüğü bölgeler Konya, Afyon, Isparta ve Kütahya illeridir. Odunları pahalı kabul edilen bir ağaç cinsidir. Ekseriyetle mobilya kaplaması ve parke üretiminde kullanılır.

Sığla Ağacı

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 1 ImQDrpE4

Sığla ağacı Türkiye’de en sık Muğla ve Fethiye civarlarında görülür. Çınarı andıran sığla ağacının uzunluğu 20 metreye kadar uzayabilir. Kimi bölgelerde Günlük Ağacı olarak da anılır

İspir Meşesi

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 2 idRVPK15

İspir Meşesi Yozgat, Kastamonu ve Doğu Anadolu bölgesinin genelinde görülebilen bir tiptir. Çok kısa yaprak saplarına sahip olan bu meşe tipinin uzunluğu yaklaşık olarak 6-7 metreye kadar uzayabilir.

Datça Hurması

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 3 Gru26EGX

Teke Yarımadası ve Datça’da yetişen bir bitkidir. Ortalama 10-15 metre uzunluğunda olan Datça Hurması ağacının meyveleri 1.5 cm uzunluğunda ve sarı-kahverengi ortasında renk tonlarına sahiptir. Datça hurması ağaçları şiddetli rüzgarlardan olumsuz etkilendikleri için ekseriyetle derin vadilerde hayatta kalmayı başarabiliyorlar.

Kazdağı Göknarı

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 4 zpVg8suF

Sadece Kazdağı’nda görülebilen bu çeşidin uzunluğu yaklaşık 30 metreye kadar uzayabilir. Yaprakları yassı olan Kazdağı Göknarının doruğunda bulunan kozalakları yaklaşık olarak 20 cm uzunluğuna ulaşabilir. Rutubetli toprakları çok seven ve uygun şartlarda süratli büyüyen bir cinstir.

Anadolu Glayölü

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 5 eLKOQF33

Çoklukla Akdeniz ve Ege Bölgelerinde rastlanılan Anadolu Glayölü, Kızılçam ormanları ve makilerde bahar ve yaz aylarında görülür. Çok narin bir endemik bitki olan Anadolu Glayölü, süratli azalma nedeniyle büsbütün yok olma riskiyle karşı karşıya gelmiş bir bitkidir.

Aykırı Lale

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 6

Anadolu’da çabucak hemen her bölgede rastlanılan bu çiçek çeşidi en çok Hakkari ve Van bölgelerinde yetişir. Her kısmında 6 yaprak bulunan Aykırı Lale’nin uzunluğu yaklaşık 70 cm kadar uzar. Çoklukla 1000-3000 metre ortasındaki rakımlarda görülür.

Antalya Çiğdemi

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 7 LMpjW1Ce

Antalya Çiğdemi, isminden da anlaşılacağı üzere sırf Antalya’da yetişen bir cinstir. Dağınık quercus ormanlarında dağınık halde bulunur. Ekim ayından Aralık ayına kadar çiçek açar ve çiçeklerini korur. Ekseriyetle 1000 metre civarındaki yükseltilerde görülür tıpkı kökten yıllarca yeni filizler verebilir.

Zambakgiller

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 8 Rfs7pCeN

Türkiye’de 430 farklı çeşidi bulunan Zambakgiller en sık Manisa’da görülürler. Endemik çeşit olan bu bitki ekseriyetle 500 ila 2000 rakımları ortasında görülmektedir. Mayıs ayının başları ve Haziran ayında çiçek açarlar. Yaprakları şertisi ve yassı yapıdadır. Adasoğanı, sarısabır ve mügeçiçeği zambakgiller familyasına ilişkin çeşitlerdir.

Kral Eğreltisi

Endemik Bitki Nedir? Türkiye'deki Endemik Bitki Türleri - endemik bitki nedir turkiyedeki endemik bitki turleri 9

Başta Karadeniz Bölgesi olmak üzere ülkemizdeki nemli topraklarda görülür. Dere kenarı, nemli çayır ve bataklıklar en sık görüldükleri ortamlardır. 4-6 cm uzunluğundaki yaprakların oluşturduğu kollar 1-2 metre ortası uzunluktadır. Temmuz ve Ağustos aylarından itibaren olgunlaşmaya başlarlar. Çok yıllık bitkiler grubundadır.

Related Posts

Leave a Comment