Gökyüzü Neden Mavi Renkte Görünür?

Yazar Mehmet Dursun

Dünya konutumuz ve var olduğumuzdan günden beri burada yaşıyoruz. Cetlerimiz üzere biz de başımızı üst çevirdiğimiz vakit mavi renkte bir gökyüzü görmeye alıştık hatta birçok vakit bu durumu sorgulamadık bile. Bir çocuk saflığıyla düşünelim ve gökyüzü neden mavi renkte görünüyor diye merak edelim. Bu sorunun cevabını Scientific American’da yayınlanan bir araştırmaya nazaran veriyoruz.

Gökyüzü neden mavi renkte görünüyor?” ve “Günbatımında neden her yer kırmızı – turuncu bir renge bürünüyor?” sorusunun cevabı birebir; Güneş.

Her şeyin başladığı yer: Güneş

Dünyamızın ısı ve ışık kaynağı olan Güneş sayesinde burada gönül rahatlığıyla yaşayabiliyoruz. Üst bakıyor ve Güneş’i sarı – turuncu, gökyüzünü mavi, bulutları beyaz, deniz ve okyanusları mavi ve Güneş batarken her yeri kırmızı – turuncu görüyoruz. Aslında bu renklerin hiçbiri yok, sadece beyaz var.

Güneş de, Güneş’ten gelen ışık da bembeyaz bir renge sahip. Lakin bu beyaz, bildiğimiz beyaza benzemiyor. Zira Güneş ışığının sahip olduğu beyaz, gökkuşağında gördüğümüz tüm renkleri içinde saklıyor. Yani Güneş’in sahip olduğu beyaz rengin içinde yağmurlu bir havada gördüğümüz gökkuşağının sahip olduğu turuncu, kırmızı, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renkleri gizlidir.

Madem Güneş ışığının içinde bu kadar geniş bir renk paleti var, neden biz bunları her vakit görmüyoruz? Zira görmemiz için yağmur damlası üzere yansıtıcı bir prizmaya muhtaçlığımız var. Bu nedenle gökkuşakları yağmurdan sonra ortaya çıkıyorlar. Pekala, gökyüzü neden mavi de çok renkli değil?

Aslında üm renkler saçılıyordu fakat birinciliği maviye verdiler:

Gökyüzü Neden Mavi Renkte Görünür? - gokyuzu neden mavi renkte gorunur 0 TWJR4Vgv

Işık, Güneş’ten seyahatine başlıyor ve Dünyamıza yanlışsız emin adımlarla ilerliyor. Fakat pek çok gezegende olmayan bir alan ile karşılaşıyor, atmosfer.

Güneş ışığını aşağı – üst salınım yapan bir elektromanyetik dalga üzere düşünebiliriz. Işık, atmosferi geçtiği vakit hava molekülleri ile karşılaşıyor. Hava moleküllerinin içindeki elektron ve proton ismi verilen parçaçıklarla karşılaştığı vakit saçılım olayı meydana geliyor ve ışık her yere saçılıyor.

Saçılım sırasında beyaz olarak bildiğimiz Güneş ışığı, içinde gizli olan turuncu, kırmızı, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renklerine ayrılıyor. Tek bir ışık sprektrumundan dağılan bu renk bileşenlerinin her biri başkasından farklı bir sürate sahip. Gökyüzüne baktığımız her an gördüğümüz üzere bu renk bileşenlerinden en süratli olanı mavi renk.

Gökyüzü neden mavi? Zira en süratli renk mavi:

Gökyüzü Neden Mavi Renkte Görünür? - gokyuzu neden mavi renkte gorunur 1 HsVadfVE

Güneş ışığı atmosferi geçip de hava molekülleri ile karşılaştığı vakit renklerine ayrılıyor ve her renk makul bir süratle Dünyamızda dağılıyor. Bu renkler ortasından mavi ve mor en süratli olanlar. En süratli olan mavi ve mor olarak, bu renklerin suratını şöyle sıralayabiliriz; mavi, yeşil, sarı, turuncu ve son olarak kırmızı.

Işık spektrumunun mavi bileşeni, başkalarından daha kısa dalga uzunluğuna ve daha yüksek frekansa sahip. Yüklü frekansın ivmesi, frekans karesiyle orantılı; saçılan ışığın yoğunluğu da elde edilen ivmenin karesiyle yanlışsız orantılıdır. Teorik fizikçi değilseniz bu türlü bir süreci yapmak biraz yorucu olabilir lakin sürecin sonucunda mavinin kesin olarak en süratli olduğunu söyleyebiliriz.

Mavi renk, suratı ve yüksek frekansı sayesinde başka renklere fırsat bırakmadan tüm Dünyamıza süratle yayılıveriyor. Bu nedenle gökyüzüne baktığımızda baskın bir mavi renk görüyoruz. Ancak mor renk de en az mavi kadar süratli. Pekala, mor renk ve öteki renkler nerede?

Gökyüzü aslında tam olarak mavi değil: Haydaaaa….

Gökyüzü Neden Mavi Renkte Görünür? - gokyuzu neden mavi renkte gorunur 2 c7XetalN

En ağır ışık dalgası olan kırmızı 750 nanometre, en süratli ışık dalgaları olan mavi ve mor ise 400 nanometredir. Bu ölçüleri gözünüzde canlandırabilmeniz için insan saç telinin yaklaşık 50 bin nanometre olduğunu söylemekte fayda var. Öteki renkler nerede?

Karşısına bir ayna, prizma ya da çok ağır gaz molekülü çıkmayan bir ışık dümdüz yoluna devam eder. Güneş ışığı da dümdüz yolunda gidiyor, lakin atmosfer ile temas ettiği anda mavi ve mor kadar süratli olmayan renk bileşenleri dağılamadan, beyaz olarak Dünyamıza giriş yapıyorlar.

Mavi ile bir arada saçılarak süratle Dünya’ya yayılan mor rengin görünmez olmasının nedeni ise biz, yani beşerler. İnsan gözü mor renge, mavi renge olduğu kadar hassas değildir. Bu nedenle aslında bir kısmı üst atmosfer tarafından emilen mor rengi göremiyoruz fakat orada bir yerde olduğunu biliyoruz. Tıpkı başka tüm renkler üzere.

Dünyamızın başka renkleri nereden geliyor?

Gökyüzü Neden Mavi Renkte Görünür? - gokyuzu neden mavi renkte gorunur 3 4MqvkXdT

Hiçbir tesir ile müsabakadan yoluna devam eden mavi, denizler ve okyanuslardan yansıyarak buraların da mavi görünmesini sağlıyor. Bulutların içindeki ağır su molekülü nedeniyle saçılım yapamayan ışık, geldiği üzere beyaz rengiyle kalmaya devam ediyor. Ufuk çizgisinden gelen Güneş ışığı çok daha fazla havaya maruz kaldığı için mavisi bile dağılarak beyaz renge bürünüyor. Bu nedenle ufuk noktası daha beyazdır.

Pekala, Güneş batarken neden her yer kırmızı – turuncu, romantik bir renge bürünür? Bu renklere romantizm olgusunu ekleyen elbette beşerler. Kırmızı – turuncu rengin nedeni ise gereğince dağılmayan Güneş ışığıdır. Güneş batarken ışık atmosferde fazla dağılmaz, bu nedenle kırmızı renk bize ulaşır. Lakin mavi renk süratle dağıldığı için o an görünmez olur.

Şayet yaşadığınız yerde gün batımları harika bir görüntü sunuyorsa üzgünüz, havanız epey kirli demektir. Zira kirli havada bulunan aerosol sülfat, organik karbon yahut mineral tozu parçacıkları mavi renk bileşenin dağılımını hızlandırır. Mavi renk süratle dağıldığı için Güneş daha bir kırmızı görünür. Her şeyin bir bedeli var dedikleri bu olsa gerek.

Gökyüzü neden mavi renkte görünüyor sorusunun karşılığı, hayat vermekle yetinmeyip bir de renkler vererek ömrü daha da güzelleştiren Güneş’tir. Dünyamıza uygun bakmaz ve atmosfere ziyan vermeye devam edersek gelecek jenerasyonların gökyüzünü hangi renkte göreceklerini hayal etmek bile çok sıkıntı.

Related Posts

Leave a Comment