HIV ve AIDS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Yazar Melisa Kuraloğlu

Birinci olarak 1980’lerin başında görülen, 1982’de salgın haline gelen ve kaynağı hâlâ tam olarak bilinmeyen AIDS’e neden olan HIV nedeniyle yalnızca geçen yıl 680.000 kişi hayatını kaybetti, bunun 460.000’i Afrika’da yaşıyordu.

AIDS’in açılımı “Acquired Immune Deficiency Syndrome” olup “Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu” manasına gelmektedir. İsminden da anlaşılacağı üzere bir sendromu tanımlar. HIV’in açılımı ise “Human Immunodeficiency Virus” olup “İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü” manasına gelmektedir ve bir patojeni tabir eder. Yani HIV isimli patojen, AIDS’in en büyük oluşum sebebidir.

HIV=ölüm, HIV olumlu olmak=AIDS hastası olmak demektir. (YANLIŞ)

HIV, beşerdeki bağışıklık sistemi hücrelerini zayıflatır ve HIV enfeksiyonları meydana gelir. Bu enfeksiyonların ilerlemiş olan ölümcül haline AIDS ismi verilir. HIV müspet bir kişi, antiretroviral ilaçlarını (ARV) her gün aksatmadan alırsa AIDS’in ortaya çıkma riski çok düşüktür. Bu yüzden bu kişi, rastgele biri üzere sağlıklı bir halde yaşayabilir.

Hastalığın bu kadar korkutucu görünmesinin nedeni, yakın geçmişimize kadar I. Dünya Savaşı’ndan iki kat fazla can almasıydı ama virüs ile çabanın 30 yıllık serüveni artık meyvelerini veriyor.

ARV’lere erişim konusunda zorluk çeken ülkelerde yaşayanlar içinse durum ne yazık ki makûs. Orta ve Batı Afrika ülkelerinde yaşayan HIV müspet bireylerin %75’i (5 milyon kişi), ARV’lere erişemediği için yavaş ve ağrılı bir vefatla yüzleşmeye mahkum oluyor. Yoksul ülkelerde yaşayan 730.000 HIV olumlu çocukların %90’ının ARV’lere erişimi bulunmuyor.

Dokunmak, öpüşmek HIV bulaştırır. (YANLIŞ)

HIV ile yaşayan bir birey ile yan yana oturmak, ona dokunmak üzere aksiyonlar ile virüs bulaşmaz. Üstte de bahsettiğimiz üzere kâfi tedaviler sayesinde, HIV ile yaşayan şahıslar, ömürlerini sağlıklı bir biçimde sürdürebilmektedirler.

HIV ekseriyetle eşcinsel erkekleri tesirler. (YANLIŞ)

Batı ülkelerinde çoklukla böyledir lakin dünya geneline bakıldığında ekseriyetle bayanların etkilendiği görülüyor. Sahra Altı Afrika’sındaki HIV müspet bireylerin %59’u genç bayanlardan oluşuyor. Güney Afrika’da yaşayan 15-19 yaş aralığındaki kızların HIV taşıma riski erkeklere nazaran 8 kat daha fazladır.

HIV müspet birinin bebeği sağlıklı olamaz. (YANLIŞ)

ARV tedavisi gören gebe bir bayanın, bebeğine virüs bulaştırma ihtimali %2’den daha düşüktür. Bu tedavi sayesinde HIV müspet doğan çocuk sayısı son 20 yılda %60 azaldı. Örneğin, Küba’da anneden çocuğa HIV transferi sıfıra indi ve bu hususta bir unsur imza atıldı.

Tekrar de unutulmamalıdır ki birtakım bölgelerde gebe bayanların yalnızca %39’u bu tedaviye erişebiliyor. Bu yüzden HIV müspet bayanların yaklaşık yarısı HIV olumlu bebekler doğuruyor. Bu bebekler de anneleri üzere tedaviye erişemedikleri için üçte biri şimdi 1 yaşına gelmeden hayatını kaybediyor. Beşte biri ise 5 yaşına bile ulaşamıyor.

Prezervatif kullanmak HIV transferini önlemenin tek yoludur. (YANLIŞ)

Elbette ki çok kıymetli bir korunma yoludur fakar tek seçenek bu değildir. ARV tedavisi gören HIV müspet bir kişinin, partnerine HIV bulaştırma riski %96 azalmıştır. Hâlâ bu tedaviye ulaşamayanlar olduğu için bu global salgını büsbütün durdurmak ne yazık ki mümkün değil.

Bir ülkede HIV olumlu kişi sayısı ne kadar fazlaysa AIDS kaynaklı mevt sayısı da o kadar fazladır. (YANLIŞ)

Örneğin; hadise sayısında dünya birincisi olan Güney Afrika’daki HIV müspet sayısı 6.8 milyondur, AIDS nedeniyle ölenlerin sayısı ise 140.000’dir ama Nijerya’daki olay sayısı daha az olmasına karşın tedavi alamayan HIV müspetlerin yarısı AIDS nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Nijerya’dakilerin %25’i tedavi alabiliyorken Güney Afrika’dakilerin %45’i tedavi alabiliyor.

HIV ve AIDS konusunda gerçek bilinen yanlışlar dışında “damgalama” konusu da değer arz ediyor.

HIV ile yaşayan şahıslar ne yazık ki sık sık damgalamaya, etiketlemeye maruz kalıyorlar. Haklarında dedikodu yapılıyor, kelamlı taciz ve tehditlere uğruyorlar. HIV ve AIDS konusundaki bilgisizlikler nedeniyle bu bireyler işlerinden atılabiliyor.

HIV ile yaşayan bireyler için yanlış tanımlamalar da sık sık yapılabiliyor. “HIV hastası” tabiri kullanılmamamlıdır, zira HIV, bir hastalığın değil virüsün ismidir. “AIDS virüsü” tabiri de kusurludur, zira AIDS bir sendromdur ve bir hastalıklar tablosunu tabir eder.

“HIV ile yaşayan kişi” ve “HIV müspet kişi” sözlerini kullanmak gerçek olacaktır. AIDS hastası, AIDS enfekte, HIV enfekte, HIV taşıyıcısı, AIDS taşıyıcısı üzere kullanımlar da kusurludur.

Bu damgalamanın ve ayrımcılığın önüne geçmek için Sıhhat Bakanlığı, HIV müspet bireylerin isim, soyad ve T.C kimlik numarası üzere bilgilerini almamakta; bu şahısların bilgilerini kod ile bildirmektedir.

Geçtiğimiz günlerde düzgün bir haber de duyuruldu: Japonya’da, AIDS’e neden olan HIV virüsüne karşı geliştirilen aşının maymunlarda tesir gösterdiği belirtildi.

Çalışma kapsamında 7 makak maymununa HIV virüsü enjekte eden takım, test edilen 4 maymunun virüsten enfekte olduğunu fakat kısa mühlet sonra virüsün tespit edilemez hale geldiğini belirledi. Aşı sayesinde uyarılan bağışıklık sisteminin HIV’in tesirini yitirmesini sağladığını kaydeden uzmanlar, yaklaşık 5 yıl içinde beşerler üzerindeki denemelere başlanacağını açıkladı.

Geçtiğimiz Ağustos ayında ise Amerikan ilaç şirketi Johnson & Johnson’ın geliştirdiği aşı, Sahra Altı Afrika’daki testlerinde başarısız oldu. 2637 bayan üzerinde denenen aşı kâfi müdafaayı sağlayamadı. Bill & Melinda Gates Vakfı tarafından da desteklenen aşının testleri, alınan sonuçların akabinde durduruldu.

Öte yandan, 2024 yılında tamamlanması beklenen ve Mosaico ismini taşıyan öteki aşı çalışmasının ABD ve Avrupa’da erkekler üzerinde deneyleri sürüyor. Daha evvel Güney Afrika’da HIV’e karşı Uhambo isimli bir aşı çalışma başlatılmış lakin başarısızlığın akabinde 2020’de durdurulmuştu.

Umarız ki yakın vakitte aşısı bulunur ve tüm ülkelere çarçabuk ulaşabilir.

Kaynaklar: 1, 2, 3, 4

HIV ve AIDS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar - hiv ve aids hakkinda dogru bilinen yanlislar 0 tZGgMSWWHIV ve AIDS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar - hiv ve aids hakkinda dogru bilinen yanlislar 1 i4fXQfjnHIV ve AIDS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar - hiv ve aids hakkinda dogru bilinen yanlislar 2 E3lLFHj5HIV ve AIDS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar - hiv ve aids hakkinda dogru bilinen yanlislar 3 eWDs6htrHIV ve AIDS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar - hiv ve aids hakkinda dogru bilinen yanlislar 4 SmcXRA4BHIV ve AIDS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar - hiv ve aids hakkinda dogru bilinen yanlislar 5 PQgmVLvNHIV ve AIDS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar - hiv ve aids hakkinda dogru bilinen yanlislar 6 q3V4UupG

Related Posts

Leave a Comment