Kahverengi Ağaç Yılanının Tuhaf Tırmanma Yöntemi

Yazar Mehmet Dursun

Hayvanlar alemi, insanları hayrete düşürecek şeylere konut sahipliği yapıyor. Bunlardan bir tanesi de kahverengi ağaç yılanında (brown tree snake) görüntülendi. Kelam konusu bu yılanın, daha evvel bilinmeyen bir ağaca tırmanma stratejisi kameralar tarafından kaydedildi.

Current Biology mecmuasında yayınlanan yeni bir makalede, yılanların yan sarmal (sidewinding), doğrusal, yanal dalgalanma (lateral undulation) ve “concertina”ya (yılanların bedenlerinin birtakım kısımlarıyla tutunma ya da bağlama hareketini yaparken bedeninin öbür kısımlarını hareket istikametinde itmesi ya da çekmesi hareketi) ek olarak beşinci bir hareket yeteneği daha tanım edildi.

Yılanlarda gözlemlenen beşinci hareket yeteneği

Yılanlarda keşfedilen bu yeni tırmanma formu, kement hareketi (lasso locomotion) olarak isimlendirildi. Araştırmanın müellifleri, kement hareketinin, işgalci bu yılan çeşidinin farklı formlarda erişilemeyecek olan kaynaklara erişmesine yardımcı olduğunu lisana getiriyor. Kement tekniği, yılanların ağaçlara tırmanmasına yardımcı olmak için evrimleşmiş olsa da yılanlar bu metodu elektrik direkleri üzere yapılara tırmanmak için de kullanıyor.

1940 ve 50’li yıllarda Guam adasıyla tanıştırılan bu yılanlar, adadaki birçok kuş cinsinin yok olmasına sebep oldu. Geriye yalnızca Mikronezya Sığırcıkları ve mağaralara yuvalayan bir kuş tipi kaldı. Bu yılanlar, adadaki kuşların başına bela olmanın yanında altyapılara da bir epey ziyan veriyor. Bu yılan tipi sebebiyle adada sık sık güç kesintileri yaşanıyor. Münasebetiyle bilim insanlarının, bu yılanların hangi yapılara tırmanamayacağını keşfetmesi epey değerli.

Araştırmacılar, elektrik direklerinin üstündeki kuş yuvalarının altına silindir deflektörler yerleştirerek yılanlardan koruyup koruyamayacaklarını test etti. Bu metot daha evvel öteki yılanları ve rakunları kuş yuvalarından uzak tutmak için de kullanılmıştı. Çevrebilimci Thomas Seibert, deflektörün birinci başta işe yaradığını lakin daha sonra kement tekniği kullanan kahverengi ağaç yılanını gördüklerini ve şok olduklarını söylüyor.

Araştırmacılar, beş farklı yılanın bu tekniği kullandığını fark etti. Yılanların hareket yetenekleri üzerine çalışan Bruce Jayne, yılanların oluşturduğu kementin, sürtünme oluşturmak ve kaymayı önlemek için silindiri sıkıştırdığını söylüyor. Bruce Jayne, kahverengi ağaç yılanının hareketini şu halde açıklıyor:

“Kement spiralinin içerisindeki sağa sola yapılan ufak bükülmeler, iki fonksiyona sahip. Birincisi; yılanın bedenindeki en büyük kas kümesini kullanarak spirali sıkılaştırma düzeneği sağlıyor. İkincisi; yılanı ufak ufak üst yanlışsız hareket ettiriyorlar.”

Olağan bu kement tekniği, yılanların ağır bir fizikî gayret sarf etmesini gerektiriyor. Yılanlar, üst hakikat olan bu hareketlerini epeyce yavaş bir halde gerçekleştiriyorlar ve sık sık mola veriyorlar. Bu tekniğin başka çeşitler tarafından da kullanılıp kullanılmadığı bilinmese de kullanımının mümkün olduğu belirtiliyor.

Related Posts

Leave a Comment