Regülatör Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Çalışır?

Yazar Elif Tezel Denizci

Teknoloji ne kadar da gelişti, kullandığımız aygıtlar ne kadar da havalı değil mi? Ne kadar havalı olursa olsun bir elektronik aygıt ismi üstünde elektriğe yani bir güç kaynağına muhtaçlık duyar. Aygıt, bağlı olduğu güç kaynağıyla çalışırken ya da şarj olurken gerçek voltaj seviyesine maruz kalması son derece değerlidir. İşte bu voltaj düzeyini ayarlayan ve her daim hakikat seviyede tutan sistem regülatördür.

Regülatör birçok aygıtta dahili olarak bulunur fakat çok daha büyük aygıt ve makinelerde harici olarak da kullanılabilir. Regülatör kolay bir çalışma prensibine sahiptir. Akımı alır ve hakikat düzeye getirir, bu kadar kolay. Kolay fakat yanlışsız voltaja maruz kalmayan bir aygıtın patlama ihtimalini düşünürsek hayati kıymete sahip olduğunu anlarız. Regülatör nedir, ne işe fayda, cinsleri nelerdir gelin biraz daha yakından bakalım.

Regülatör nedir?

Voltaj regülatörü ya da kısaca regülatör; bir güç kaynağına bağlı olarak çalışan ya da şarj olan makine ve aygıtların bağlı oldukları mühlet boyunca gerçek voltaj düzeyine maruz kalmalarını sağlayan bir sistemdir. Lineer yani ileri beslemeli ya da negatif geri beslemeli olarak çalışan regülatör, muhtemel bir voltaj değişikliği durumunda tampon misyonu görerek güç kaynağına bağlı makine ya da aygıt donanımlarının ziyan görmesini önler.

Regülatör ne işe fayda?

Regülatör Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Çalışır? - regulator nedir ne ise yarar ve nasil calisir 0

Şöyle düşünelim; otomobille muhakkak süratte gidiyorsunuz lakin bir an denetimi kaybettiniz ve bir yerlere çarpmak üzeresiniz. Neyse ki otomobilin etrafı çarpma tesirini neredeyse yok edecek kadar güçlü emici gereçlerle kaplı. Otomobil ağaca çarptı lakin sizin burnunuz bile kanamadı. İşte elektronik aygıtlar için regülatör bu vazifesi üstlenir.

Günümüzde elektrik devreleri ve topraklama sistemleri son derece başarılı. Fakat elektrik gücü pek çok farklı nedene bağlı olarak denetimden çıkabilir. Pek çok farklı istasyondan denetimsiz bir formda geçmeyi başaran gücün güç kaynağından çıktıktan sonra bağlı olan aygıta ya da makineye ziyan vermeden sakinleşmesini sağlayan regülatördür.

Regülatör nasıl çalışır?

Regülatör Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Çalışır? - regulator nedir ne ise yarar ve nasil calisir 1 BcvVWsPc

Tiplerine nazaran değişiklik gösterse de standart bir regülatör üç temel bileşene sahiptir; Geri Besleme Devresi, Kararlı Referans Voltajı ve Geçiş Elemanı Denetim Devresi. Geri Besleme Devresi, DC voltaj çıkışındaki değişiklikleri algılar, Kararlı Referans Voltajı bir sinyal üretir ve Geçiş Elemanı Denetim Devresi sinyalle öğrendiği değişiklikleri düzenleyerek hakikat voltajı ayarlar.

Yani regülatör bileşenleri anlık olarak voltajı denetim eder, değişiklikleri müşahedeler, değişikliği fark eder ve sonunda ortaya çıkan bu değişikliğin aygıta ya da makineye ziyan vermesini önlemek için fazlalıkları emer ve gerçek düzeye getirir. Kimi regülatörler ufak boyutlu aygıtlar oldukları için bu cins gelişmiş bir sistem son derece şaşırtan.

Regülatör çeşitleri:

  • Lineer voltaj regülatörü
    • Seri regülatör
    • Şönt regülatör
  • Anahtarlama voltaj regülatörü
    • Step up regülatör
    • Step down regülatör
    • Inverter regülatör

Lineer voltaj regülatörü:

Regülatör Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Çalışır? - regulator nedir ne ise yarar ve nasil calisir 2 QyjgF4dR

Lineer voltaj regülatörü, voltaj bölücü olarak misyon yapar ve güç kaynaklarını düzenlemek için kullanılır. Standart regülatör, lineer voltaj regülatörüdür. Düşük çıkış dalgalanma voltajı verir, süratli reaksiyon müddetine sahiptir, daha az gürültülüdür lakin pek verimli değildir, soğutucuya muhtaçlık duyduğu için geniş alan gerektirir ve giriş voltajını arttırmaz.

Lineer voltaj regülatörü seri ve şönt olmak üzere ikiye ayrılır. Seri regülatörü özel bir bileşen kullanır ve bu bileşenin direnci değiştirilerek voltaj düzenlemesi yapılır. Şönt regülatörü ise besleme voltajından toprağa değişken bir direnç yollar. Şönt kolay bir sistemdir fakat seriye nazaran daha az verimlidir.

Anahtarlama voltaj regülatörü:

Regülatör Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Çalışır? - regulator nedir ne ise yarar ve nasil calisir 3 3LLLN5YS

Anahtarlama voltaj regülatörü, lineerden farklı olarak negatif geri beslemeli olarak çalışır. Değişik bir voltaj algıladığı anda bir bileşeni kapatır ve o değişikliklik bağlı aygıta ulaşmadan geri masraf. Anahtarlama voltaj regülatörün boyutu, yükü ve güç denetimi son derece verimlidir. Fakat yüksek çıkış dalgalanma voltajı, yavaş reaksiyon mühleti, gürültülü ve değerli olması onun olumsuz özellikleridir.

Anahtarlama voltaj regülatörü Step up, Step down ve Inverter olmak üzere üçe ayrılır. Step up regülatörü çıkış voltajını düşürür, Step down regülatörü giriş voltajını düşürür, Inverter regülatör ise gereksinime nazaran özel düzenlemeler yapar. Her bir cinsin kullanılan aygıta ve makineye nazaran olumlu ve olumsuz özellikleri vardır.

Elektronik aygıtlarımızın her daim gerçek voltajı almasını sağlayan regülatör nedir, nasıl çalışır, çeşitleri nelerdir üzere merak edilen soruları yanıtladık ve bu sistem hakkında bilmeniz gereken ayrıntılardan bahsettik.

Related Posts

Leave a Comment